Հատված 1 — Հ․ Թումանյանի « Անուշ » պոեմից, Նախերգանք-(Համբարձման գիշերը

Բազմած լուսնի նուրբ շողերին,
Հովի թևին՝ թըռչելով՝
Փերիները սարի գըլխին
Հավաքվեցին գիշերով։

— Եկե՜ք, քույրե՜ր, սեգ սարերի
Չըքնաղագեղ ոգիներ,
Եկե՜ք, ջահել սիրահարի
Սերը ողբանք վաղամեռ։

Continue reading

Նյութը՝ Արմինե Աբրահամյանի բլոգից

Մի անգամ Ուսուցիչն աշակերտներին հարցնում է.
– Ինչո՞ւ են մարդիկ վեճերի ժամանակ բարձրացնում ձայնը:
– Երևի նրանք կորցնում են իրենց հոգու խաղաղությունը,- ենթադրեց աշակերտներից մեկը:
– Բայց ինչո՞ւ ձայն բարձրացնել, եթե մյուս մարդը կանգնած է կողքիդ,- կրկին պնդեց Ուսուցիչը:

Աշակերտները շփոթված թոթվեցին ուսերը: Ակնհայտ էր, որ այդ մասին նրանք չեն մտածել: Այդ ժամանակ Ուսուցիչն ասաց.

– Երբ մարդիկ վիճում են, և նրանց միջև դժգոհությունը մեծանում է, նրանց սրտերը հեռանում են միմյանցից, ու դրա հետ միասին՝ հեռանում են նաև նրանց հոգիները, և որպեսզի միմյանց լսեն, նրանք ստիպված բարձրացնում են ձայնը: Եվ ինչքան նրանց բարկությունն ու չարությունը մեծ է, այնքան բարձր են նրանք գոռում: Իսկ երբ մարդիկ սիրահարված են լինում, նրանք ձայն չեն բարձրացնում, այլ շատ ցածր են խոսում, քանի որ նրանց սրտերը շատ մոտ են գտնվում իրար, իսկ նրանց միջև եղած հեռավորությունը ջնջվում է: Իսկ երբ մարդկանց սերն է իշխում, նրանք անգամ չեն խոսում, շշնջում են, իսկ երբեմն էլ ոչ մի բառ պետք չի լինում միմյանց հասկանալու համար. նրանց աչքերն ամեն ինչ ասում են: Մի մոռացեք, որ վեճերը ձեզ հեռացնում են միմյանցից, իսկ բարձր արտաբերված խոսքերն այդ հեռավորությունը մեծացնում են մի քանի անգամ: Մի չարաշահեք այն, քանի որ կգա մի օր, երբ այդ հեռավորությունն այնքան մեծ կլինի, որ հետդարձի ճանապարհն այլևս չեք գտնի:

Պատասխանիր հարցերին գրավոր բլոգումդ՝

Ինչո՞ւ են մարդիկ վիճում՝ ըստ առակի։

Ինչո՞ւ են մարդիկ վիճում քո կարծիքով։

Շարունակի՛ր մտքերը։

Իմաստուն ուսուցիչը նա է, ով…սովորեցնում է ոչ միայն դասագրքով, այլ կյանքով, և հարց տալու ժամանակ արդեն պատասխանն ու սերն իր մեջ է կրում։

Իմաստուն աշակերտը նա է, ով․․․լսում է ոչ միայն ականջներով, այլ սրտով, և չի վախենում մտածել այն մասին, ինչի մասին ուրիշները դեռ չեն մտածել։

Մարդիկ վիճում են, երբ․․․մոռանում են, որ կողքինը թշնամի չէ, այլ պարզապես մի մարդ, ով ցավ ունի, ինչպես ինքը։

Մարդիկ բղավում են, երբ․․․բառերն այլևս բավական չեն թվում, և ձայնի ուժով փորձում են փոխարինել հոգու մոտիկությունը, որը կորցրել են։

Մարդիկ չարանում են, երբ․․․ներսում ունեն ցավ, որ չեն կարողանում արտահայտել, կամ երբ զգում են, որ անարդար են վերաբերվում իրենց հետ։

Երբ մարդկանց սերն է իշխում․․․ոչ մի բառ ավելորդ չի դառնում, բայց ոչ մի բառ էլ անհրաժեշտ չի լինում. հայացքը, ժպիտը, ձեռքի մի շարժումն ամեն ինչ ասում են։

Քո կարծիքով ի՞նչն է մարդկանց ամենաշատը հեռացնում իրարից։

Կարծում եմ՝ ամենաշատը մարդկանց հեռացնում է լռությունը, բայց ոչ այն լռությունը, որ լի է սիրով, այլ այն, որ լի է կուտակված խոսքերով, որ երբեք չեն ասվել։ Երբ մարդիկ դադարում են խոսել ոչ թե ուրախությունից, այլ հոգնածությունից կամ հուսահատությունից, այն ժամանակ հեռավորությունն ամենամեծն է դառնում։

ՏԱՍՆՈՐԴԱԿԱՆ ԿՈՏՈՐԱԿՆԵՐԻԲԱԺԱՆՈՒՄԸ

Պետք է, անտեսելով տասնորդականկոտորակի ստորակետը, կատարելբնական թվերի բաժանում ևքանորդում ստորակետ դնել, հենց որավարտվի տասնորդականկոտորակի ամբողջ մասիբաժանումը։

Մի տասնորդական կոտորակը մեկուրիշ տասնորդական կոտորակիբաժանելու համար պետք է նախբաժանելիի և բաժանարարիստորակետները դեպի աջտեղափոխել այնքան թվանշանով, քանի թվանշան որ ստորակետիցհետո կա բաժանարարում, ապակատարել բաժանում բնական թվի։

Առաջադրանքներ

1.Կատարե՛ք բաժանում.
ա) 8,368 ÷ 2 = 4,184
դ) 10,5 ÷ 7 = 1,5
է) 11,223 ÷ 3 = 3,71
բ) 17,024 ÷ 4 = 4,256
ե) 6,25 ÷ 125 = 0,05
ը) 374,17 ÷ 31 = 12,7
գ) 0,0225 ÷ 15 = 0,0015
զ) 10,08 ÷ 24 = 0,42

թ) 13,041 ÷ 23 = 0,567 

2. Կատարե՛ք բաժանում.
ա) 40,25 ÷ 2,3 = 17,5
ե) 35,601 ÷ 0,01 = 3560,1
թ) 189,1 ÷ 0,305 = 620
բ) 4,221 ÷ 0,63 = 6,7
գ) 30,303 ÷ 33,3 = 0,91
է) 14,924 ÷ 0,82 = 18,2

3. Լուծե՛ք հավասարումը. 

ա) 3,87x = 7,74 

x = 0,5

գ) 0,32x = 0,48 

x = 0,666666666666666

բ) 8,13x = 24,6339 

x = 0,33003300330033

դ) 7,25x = 9,425

x = 0,769230769230769

4. Ուղղանկյան երկարությունը 26,53 դմ է, իսկ մակերեսը 465,8668 դմ2 է։Գտե՛ք ուղղանկյան լայնությունը։

17,56 դեցիմետր

5. Կատարե՛ք բաժանում.

ա) 52,3527 ÷ 3,27 = 16,01
դ) (–19,558) ÷ (–7,7) = 2,54
է) (–0,90216) ÷ 0,14 = 6,444
բ) (–32,8) ÷ (–8,2) = 4
ե) 0,1938 ÷ 0,51 = 0,38
ը) (–0,0101) ÷ (–10,1) = 0,001
գ) 25,52 ÷ (–5,5) = 4,64
զ) 2,304 ÷ 7,2 = 0,32 

6. Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) (–8) × 3 = –24
դ) (–3) × (-7) + 1 = +22
բ) (–7) × (-6) = +42
ե) (+8) × 0 + 1 = +1
գ) (+4) × -18 = –72
զ) (–6) × 3 – 7 = –25 

7. Խորանարդի բոլոր կողերիերկարությունների գումարը 132 սմ է։Գտե՛ք նրա ծավալը։

11 × 11 × 11 = 1321

8. Լուծե՛ք հավասարումը. 

ա) 8x + 3 = 14

x = 1,375
դ) 3x – 57 = 88 

x = 48,333333333333333333333
է) 6 = 11 – x

x = 5
բ) 3x + 7 = 10

x = 1

ե) 6 + 7x = 16

x = 1,4285714285714285714285
ը) 18 = 9x – 13

x = 3,4444444444444444444444

9. Ասում են, որ այն հարցին, թե ինքըքանի աշակերտ ունի, մեծ փիլիսոփաև մաթեմատիկոս Պյութագորասըպատասխանել է. «Իմ աշակերտներիկեսն ուսումնասիրում էմաթեմատիկան, մեկ քառորդը՝բնությունը, մեկ յոթերորդըժամանակն անցկացնում է լուռխորհրդածությունների մեջ, իսկմնացած մասը 3 օրիորդներ են»։Քանի՞ աշակերտ ուներՊյութագորասը։

28

Անցածի կրկնություն

Առաջադրանքներ

0,02 × 10 = 0,2
3,2 × 100 = 320
0,041 × 100 = 4,1
0,5 × 2 = 1
6,5 × 0,004 = 0,026
0,048 × 0,09 = 0,00432
80,8 × 0,7 = 56,56
3,59 × 0,1 = 0,359
723,5 × 0,001 = 0,7235
4,234 × 0,3 = 1,2702
39 ÷ 0,39 = 100
0,01 ÷ 0,05 = 0,2
Հաշվել
ա) 0,25 ÷ 4 + 15,3 ÷ 5 + 12,4 ÷ 8 + 0,15 ÷ 3 = 4,7225
բ) 96,7 ÷ 10 + 0,045 ÷ 5 + 140,4 ÷ 12 + 1,53 ÷ 15 =21,481
գ) 1,35 ÷ 2,7 + 6,02 – 5,9 + 0,4 ÷ 2,5 × (4,2 – 0,075) =1,28

Խնդիրներ

1. Կարի արհեստանոցում կարել են 16 միանման վերարկու և մի քանի միանման կոստյում՝ օգտագործելով ընդամենը 100 մ 40 սմ գործվածք։ Մեկ վերարկուի համար օգտագործվել է 3 մ 35 սմ գործվածք, իսկ մեկ կոստյումի համար՝ 25 սմ-ով ավելի։ Քանի՞ կոստյում է կարվել։

13

2. Թատրոնի տոմսարկղում վաճառվել են ներկայացման 156 մանկական և 98 մեծահասակի տոմսեր՝ 90 000 դրամ ընդհանուր արժեքով։ Որոշե՛ք տոմսերի գները, եթե մանկական տոմսը մեծահասակի տոմսից 3 անգամ էժան է։

Մանկական տոմսը 200 դրամ

Մեծահասակի տոմսը 600 դրամ

3. Երկու մեքենաներ միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս եկան երկու քաղաքներից և 314 ժ հետո հանդիպեցին։ Մեքենաներից մեկի արագությունը 60 կմ/ժ էր, իսկ մյուսինը՝ 40 կմ/ժ։ Գտե՛ք քաղաքների հեռավորությունը։

300 կիլոմետր 

4. Առաջին տակառում կա 100լ հեղուկ, իսկ երկրորդորմ 75լ: Առաջին տակառից օրական դատարկվում է 2լ հեղուկ, իսկ երկրորդից՝ 1,5լ։ Քանի օր հետո կդատարկվի առաջին տակառը: Քանի օր հետո տակառների հեղուկները կհավասարվեն:

50

5. 6 տրակտոր 9 օրում վարում են 216 հա տարածք: 4 տրակտորը 4 օրում քանի հեկտար կվարի:

64

6. Ինքնաշխատ հաստոցներից մեկը 720 մանրակ է պատրաստում 6 ժամում, իսկ մյուսը` 12 ժամում: Քանի՞ ժամում հաստոցներն այդ նույն քանակով մանրակներ կպատրաստեն` աշխատելով միաժամանակ:

4 ժամում 

7. Երկու կայարանների հեռավորությունը 4000 կմ է։ Չվացուցակի համաձայն՝ մարդատար գնացքն այդ ճանապարհը պիտի անցնի 50 ժամում։ Գնացքը 2100 կմ անցել է 30 ժամում։ Ի՞նչ արագությամբ պիտի ընթանա գնացքը դրանից հետո, որպեսզի ժամանակին տեղ հասնի։

145կմ/ժ

8. Զամբյուղում կա 300 խնձոր։ Գտե՛ք խնձորների քանակի 20 %-ը։

17, 18, 19, 20

60

9. Մի գյուղացին իր այգուց հավաքել է 1500 կգ խաղող, իսկ մյուսը՝ 30 %-ով պակաս։ Ընդամենը քանի՞ կիլոգրամ խաղող են հավաքել երկու գյուղացիները։

2550

10. Չորս հաջորդական թվերի գումարը 74 է։ Գտե՛ք այդ թվերը։